Kalkulator pogłosu — ustawienia FX1/FX2 według gatunku i BPM

Gatunek

Partia wiodąca

Tempo

Perkusja

Pogłos FX1 · krótki

Pogłos FX2 · długi

Wysyłkę partii wiodącej ustawiamy na 0 dB. Przy grającym miksie podnosimy fader returnu FX1, aż wyciszenie returnu będzie słychać wyraźnie. To samo dla FX2, przy wyciszonym FX1. Każde inne źródło bierze swoją liczbę z tabeli.

Źródło	Pogłos FX1 · krótki	Pogłos FX2 · długi
Partia wiodąca	—	—
Chórki	—	—
Werbel	—	—
Stopa	—	—
Tomy	—	—
Overheady	—	—
Mikrofony ambientowe	—	—
Perkusjonalia	—	—
Perkusja (cały zestaw)	—	—
Bas	—	—
Gitara rytmiczna	—	—
Gitara solowa	—	—
Pady / klawisze	—	—

Metoda

Poziom pogłosu ustawiamy raz, na partii wiodącej. Resztę ustawiamy względem niej. Send partii wiodącej zostaje na 0 dB, a dla pozostałych źródeł tabela podaje plus albo minus względem tego zera.

Na górze wybieramy gatunek, partię wiodącą, tempo i rozpisanie perkusji.
W DAW-ie robimy dwie szyny FX: FX1 na krótki pogłos, FX2 na długi. W każdą wstawiamy pogłos, Mix na 100 %, resztę wartości przepisujemy z karty w kalkulatorze.
Send partii wiodącej na FX1 ustawiamy na 0 dB, czyli unity, post-fader. Potem już go nie ruszamy.
Wyciszamy FX2. Fader returnu FX1 ściągamy na sam dół, puszczamy miks i powoli go podnosimy, aż pogłos się pojawi. Wtedy sprawdzamy go przyciskiem Mute na returnie. Przy wyciszonym partia wiodąca brzmi sucho i płasko, przy włączonym ma przestrzeń. Nie szukamy momentu, w którym pogłos zaczyna być słyszalny, tylko różnicy słyszalnej od razu. Trzeba się wsłuchiwać, żeby ją usłyszeć? Return jest jeszcze za nisko. Słychać pogłos jako osobny dźwięk? Jest za wysoko.
To samo dla FX2, przy wyciszonym FX1. Send na 0 dB, a return podnosimy, aż różnica będzie równie wyraźna.
Włączamy obie szyny i ustawiamy sendy całej reszcie. Partia wiodąca stoi na 0 dB, więc liczba z tabeli to wprost wartość, na jaką ustawiamy jej send. OFF znaczy: nie wysyłamy wcale.

Gdy zmieniamy gatunek, tempo albo partię wiodącą, zmienia się też typ pogłosu i długość ogona. Powtarzamy wtedy kroki 4 i 5, bo właściwy poziom returnu też się przesunął. Sendu partii wiodącej nie ruszamy nigdy.

Dlaczego tak

Pogłos można ustawić na wiele sposobów. Ten jest nasz. Szukaliśmy autora i nie znaleźliśmy. Od źródła odniesienia liczy wielu, ale zasady „partia wiodąca zawsze na zerze, ilość na returnie” nigdzie nie spotkaliśmy podpisanej nazwiskiem. Trzymamy się jej, bo daje stały punkt odniesienia.

Punktem odniesienia jest partia wiodąca. Chórki odsuwamy za nią: w krótką szynę mniej niż ona, w długą tyle samo. Dzięki temu siedzą za nią i nie przykrywają tekstu. Werbel wysyłamy w krótką szynę na równi z partią wiodącą albo odrobinę mocniej. Krótki pogłos dodaje mu objętości, nie rozmywając ataku.

Gitary rytmiczne zostawiamy suche, przesterowane tym bardziej. Ściana przesteru sama wypełnia przestrzeń, a długi pogłos tylko ją zamula. Czystym i akustycznym dobrze robi krótka szyna. Gitara solowa może być bardziej mokra od rytmicznej, bo ma własną przestrzeń.

Pady i klawisze łatwo zamazują partię wiodącą, więc trzymamy je za nią. Wyjątkiem są elektronika i ambient. Tam długi pogłos na padach daje utworowi powietrze.

Perkusja na jednej szynie

Bywa, że wtyczka perkusyjna ma jedno wyjście stereo i stopy ani werbla nie da się wysłać osobno. Wyłączamy wtedy pogłos wewnątrz wtyczki, a razem z nim jej mikrofony ambientowe, żeby zestaw wyszedł suchy. Overheady i bliskie mikrofony zostawiamy w spokoju. Całą szynę wysyłamy w krótki FX1. Dopóki stopa siedzi w tej szynie, trzymamy perkusję z dala od długiego FX2: długi ogon na pełnym zestawie zamula od razu.

Jesteśmy zespołem Darwin’s Cat. Zrobiliśmy to dla siebie i dla wszystkich, którzy robią muzykę. Kalkulator delaya przelicza to samo tempo na milisekundy.

Frequently Asked Questions

Po co w ogóle pogłos w miksie?

Suche nagranie brzmi tak, jakby instrumenty stały tuż przy uchu, poza jakimkolwiek pomieszczeniem. Pogłos wstawia je do wspólnej przestrzeni. Słychać wtedy, że grają w jednym miejscu, jedne bliżej, inne dalej. Bez niego miks jest płaski, z nim pojawia się głębia.

Dlaczego nie ustawić pogłosu po prostu na słuch?

Pogłos to ta jedna rzecz, przy której ucho kłamie. Po kilku minutach się do niego przyzwyczajamy, więc dodajemy jeszcze trochę, potem jeszcze trochę, a nad ranem cały miks jest zamulony. Kalkulator daje punkt wyjścia: dwie szyny, ustawienia nazwane tak jak gałki wybranego pluginu i tabelę sendów względem partii wiodącej.

Czym jest send i co znaczy 0 dB (unity)?

Send to regulator na kanale, który wysyła kopię jego sygnału do pogłosu. Sama ścieżka gra dalej dokładnie tak samo. 0 dB, czyli unity, znaczy, że kopia wychodzi na tym samym poziomie co ścieżka: ani głośniej, ani ciszej. To poziom względem ścieżki, nie bezwzględny — poniżej zera kopia jest cichsza, powyżej głośniejsza.

Czym jest partia wiodąca?

To, co w danym momencie prowadzi utwór. Zwykle wokal, ale równie dobrze gitara solowa, saksofon albo skrzypce. Słuchacz łapie ją pierwszą, a resztę poziomów liczymy od niej.

Czym jest szyna FX i po co ją robić?

Osobny kanał z jednym pogłosem, wspólnym dla wszystkich ścieżek, które na niego wysyłają. Ścieżki wysyłają tam kopie swojego sygnału, a pogłos wraca przez return. Utwór ma wtedy dwie wspólne przestrzenie zamiast dziesięciu różnych, a każdą ustawiamy jednym faderem.

Wysyłka przed faderem czy za nim (pre czy post fader)?

Za nim — post-fader. Ściągamy ścieżkę w dół i jej pogłos schodzi razem z nią, więc proporcja zostaje. Przy pre-fader pogłos zostaje tam, gdzie był, i cicha ścieżka w nim tonie.

Jak wysoko podnosić return?

Na tyle, żeby różnicę było słychać wyraźnie, a nie ledwie. Wyciszamy return przyciskiem Mute i włączamy go z powrotem. Przy włączonym partia wiodąca ma przestrzeń, przy wyciszonym jest sucha i płaska. Trzeba się wsłuchiwać, żeby to usłyszeć? Podnosimy dalej. Słychać pogłos jako osobny dźwięk? Ściągamy niżej.

Czy ta metoda pasuje wszystkim?

Tak, jako punkt wyjścia. Potem decyduje utwór: gdzieś zechce być suchszy, gdzieś bardziej mokry. Metoda daje stały punkt, po którym widać, w którą stronę i jak daleko odeszliśmy. Jeśli ktoś zna nazwę takiej metody, chętnie przeczytamy o niej w komentarzach.

Mam tylko jeden plugin pogłosowy. Co robić?

Wstawiamy go dwa razy. Plugin jest jeden, a instancji tyle, ile trzeba: jedna na FX1 z ustawieniami krótkiej karty, druga na FX2 z ustawieniami długiej. Krótki i długi różnią się liczbami, a nie pluginem, w którym siedzą.

Dlaczego liczby zmieniają się, kiedy zmieniam tempo?

Ogon pogłosu musi się zmieścić w utworze. Przy wolnym tempie zdąży wybrzmieć, zanim wejdzie następna nuta, przy szybkim wpada na to, co gra po nim. Im szybszy utwór, tym krótszy ogon.

Pogłos zjada słowa. Co kręcić?

Pre-delay, czyli odstęp między samym dźwiękiem a wejściem pogłosu. Im ten odstęp większy, tym dalej ogon odchodzi od słowa i tym wyraźniejszy jest tekst. Pre-delay jest na karcie, więc zaczynamy od niego. Sendu partii wiodącej nie ruszamy: jeśli pre-delay nie wystarczył, ściągamy return.

Mój pogłos nie ma low cut ani high cut. Co robić?

Stawiamy przed nim EQ jako pierwszy insert na szynie FX i tam ustawiamy częstotliwości z karty. Na sam send w żadnym z popularnych DAW-ów nie wstawimy pluginu, więc robi się to na szynie. Ciąć trzeba przed pogłosem: chodzi o to, żeby dół i góra w ogóle do niego nie weszły.

Dlaczego stopa i bas są suche, i o co chodzi z 300 Hz?

Niskie częstotliwości rozmywają się w pogłosie: stopa i bas zamieniają się w dudnienie, które zamula cały utwór. Dlatego nie idą do wspólnego pogłosu. Jeśli perkusja jedzie jedną szyną i stopy nie da się z niej wyjąć, chronimy pogłos filtrem — low cut wędruje na 300 Hz. Dół stopy nie wchodzi już wtedy do pogłosu. Wchodzi sam stuk bijaka, a on nikomu nie przeszkadza. Kalkulator ustawia to cięcie sam, dopóki stopa siedzi w szynie.

Czy mogę dodać pogłos na wszystko naraz, na masteringu?

Nie. Na masteringu pogłos kładzie się na cały miks naraz, razem ze stopą i basem, które mają zostać suche. Wychodzi jedno wielkie dudnienie zamiast przestrzeni, a zdjąć tego później już się nie da. Pogłos to sprawa miksu: kładziemy go na poszczególne ścieżki.

Czy mogę wziąć jeden preset na wszystkie utwory?

Można. Jeśli płyta jest jednorodna — jeden gatunek, zbliżone tempa — jedna para szyn obsłuży całość i sklei ją w jedno. A tam, gdzie utwór jest wyraźnie wolniejszy albo szybszy od reszty, ustawiamy parę od nowa pod ten utwór.

A wy jakich pogłosów używacie?

LX480 Essentials i ValhallaVintageVerb — na nich zmiksowane są nasze utwory. Wcześniej pracowaliśmy na Yamaha REV-X, też dobrym. FabFilter Pro-R 2 jest zrobiony świetnie, ale nie w naszym guście, a z Neoverbem od iZotope nigdy się nie dogadaliśmy. Sprzętowe Lexicony kochamy i wciąż ich używamy, ale to inna historia — do miksów są teraz pluginy.